Dit jaar is het VN-verdrag Handicap 10 jaar in Nederland van kracht.
Dit VN-verdrag gaat over de meest basale mensenrechten voor mensen met een beperking. Toegang tot vervoer, gebouwen, onderwijs, werk, verkiezingen en informatie. Een toereikend inkomen. Een passende woning. Veel mensen met een beperking ervaren dat zij nog steeds niet op een gelijkwaardige manier mee kunnen doen. Mensen met een beperking staan op al deze terreinen nog steeds op achterstand en die achterstand neemt voor een deel nog altijd toe. Zo bleek ook uit de rapportage van het VN comité in Geneve van 11 september 2024.
Op 17 maart 2027 zijn de verkiezingen voor Provinciale Staten. Ook de provincie maakt beleid dat veel invloed heeft op het leven van Gelderlanders met een beperking. Daarom stelden wij als Gelderse belangenorganisaties vijf speerpunten op die belangrijk zijn om mee te nemen in de partijprogramma’s van de politieke partijen.
1. Niets over ons, zonder ons
Basis van het VN-verdrag Handicap is dat er geen beslissingen over mensen met een beperking genomen kunnen worden, zonder hen te betrekken. Dit kan alleen door samen te werken met belangenorganisaties. Gelderland kent diverse belangenorganisaties die voor een deel al jarenlange ervaring hebben in het vertalen van ervaringen van inwoners naar een collectief geluid.
De provincie moet samen met deze organisaties een plan maken hoe het perspectief van Gelderlanders met een beperking in het beleid en de uitvoering van de provincie wordt meegenomen. Er moet geld beschikbaar komen om zo’n plan te maken, uit te voeren en om hierbij belangenorganisaties in te zetten.
2. Mobiliteit
Van A naar B kunnen komen is een belangrijke voorwaarde om mee te kunnen doen in de samenleving. Mensen met een beperking nemen op alle manieren deel aan het verkeer, of het nu via de stoep, op het fietspad of autoweg is. Mobiliteitsbeleid moet zorgen dat al deze vormen van mobiliteit toegankelijk zijn.
Bijzondere aandacht vraagt het openbaar vervoer. Juist voor mensen met een beperking is dit vaak de belangrijkste manier om zich zelfstandig te kunnen verplaatsen. Het openbaar vervoer moet toegankelijk zijn, daarbij mag de toegankelijkheid niet achteruit gaan. De achteruitgang van de toegankelijkheid van het busvervoer in de regio Arnhem-Nijmegen moet worden herstelt. Neem voortaan in alle concessies een tweede (eventueel multifunctionele) rolstoelplek op en eisen voor een participatieplan van de vervoerder voor het betrekken van belangenorganisaties. Op die manier worden alle bussen toegankelijker, bijvoorbeeld ook voor reizigers met een rollator, assistentiehond, kinderwagen of bagage.
3. Wonen
Ieder mens heeft een plek nodig om te wonen. Nu mensen zonder beperking problemen ervaren bij het vinden van passende woonruimte, wordt gesproken van een wooncrisis. Voor mensen met een beperking is die crisis er altijd al geweest.
Er zijn meer woningen nodig voor mensen die gebruik maken van een rolstoel en er is duidelijke informatie nodig over prikkelarme woningen.
De provincie moet in haar woonbeleid aandacht besteden aan de woonbehoefte van mensen met een beperking. De NEN 9120 Toegankelijkheid van gebouwen en de Leidraad Toegankelijk Bouwen zouden uitgangspunt moeten zijn. Regel in de woningbouwopgave voldoende betaalbare, toegankelijke woningen en beschermde woonvormen. Richt dat op alle leeftijdsgroepen en denk daarbij vooral ook aan jongeren met een beperking en gezinnen. Bied voldoende woningen aan voor mensen met een beperking die zorg nodig hebben en ondersteun wooninitiatieven van mensen met een zorgvraag.
4. Leefbaarheid
Toegankelijkheid en inclusie zijn belangrijke voorwaarden voor een leefbaar Gelderland. Dat wil zeggen dat er aandacht moet zijn voor Gelderlanders met een beperking in leefbaarheidsbeleid door een uitvoeringsagenda inclusie of een sociale agenda op te stellen waarin het VN verdrag handicap integraal verwerkt is.
5. Toerisme, recreatie en sport
Gelderland is een prachtige provincie waar veel te doen is op het gebied van sport, recreatie en toerisme. Helaas is het niet voor iedereen vanzelfsprekend dat zij dit kunnen beleven. Dat kan anders, door op deze terreinen te werken aan het verbeteren van de toegankelijkheid en hierover duidelijke informatie beschikbaar te maken.
Tot slot is het natuurlijk belangrijk dat kiezers weten wat er te kiezen valt. Daarom moeten partijprogramma’s voor iedereen toegankelijk zijn. Dat stelt eisen aan de digitale toegankelijkheid zodat bijvoorbeeld iemand die blind is wel de website en documenten kan. Daarnaast zijn partijprogramma’s in begrijpelijke taal en Nederlandse Gebarentaal belangrijk.
Wij zien er naar uit deze punten terug te zien in de partijprogramma’s.
Namens Gelderse belangenorganisaties
Arnhems platform chronisch zieken en gehandicapten
Zelfregiecentrum Nijmegen
Stichting Gehandicaptenplatform Overbetuwe
Bijzonder in Arnhem
Stichting Gehandicapten raad Doesburg e.o.
Stichting platform Toegankelijk West Betuwe
Patricia van Bladel Westervoort